احیای صنعت لوازم‌خانگی برای ایجاد اشتغال بازارهای صادراتی چگونه زنده می‌شوند

صنایع لوازم‌خانگی یکی از صنایعی است که می‌تواند اشتغال بسیار زیادی برای کشور ایجاد کند. مزیت قابل‌توجه این صنعت این است که تنها به ساخت لوازم‌خانگی محدود نمی‌شود و شاخه‌های توزیع، تعمیر و خدمات پس از فروش را نیز در برمی‌گیرد.

کارشناسان می‌گویند، لوازم‌خانگی تا حدی مانند صنعت خودرو است، یعنی در کنار سازندگان محصولات نهایی و نیز اجزا و قطعات، بسیاری از کسب‌وکارهای وابسته به آن‌هم شکل می‌گیرد؛ یعنی لوازم‌خانگی شامل یخچال و فریزر، ماشین لباسشویی، کولرآبی و تلویزیون هزاران شغل دیگر هم می‌توان ایجاد کرد.

اگرچه سرمایه‌گذاری در صنعت لوازم‌خانگی ازجمله صنایعی است که سرمایه‌گذاری نسبتاً بالایی نیاز دارد اما نیاز به فناوری خیلی بالایی ندارد، اما باید کارگاه تولیدی آن متوسط یا بزرگ باشد. بااین‌حال به گفته کارشناسان این صنعت هزینه تولید شغل در آن کمتر از میانگین صنعت ایران است.

آخرین گزارشی که دفتر صنایع فلزی و لوازم‌خانگی وزارت صنعت، معدن و تجارت منتشرشده تأکید می‌کند که چهار صنعت تولید تلویزیون رنگی، کولرآبی، ماشین لباسشویی و یخچال و فریزر تقریباً به‌اندازه دوسوم ظرفیت واحدهای فعال فعلی کشور را تشکیل می‌دهند. بااین‌حال مقایسه ظرفیت‌های تولیدی با تولید واقعی لوازم‌خانگی در کشور نشان می‌دهد که صنایع لوازم‌خانگی، دستکم در چهار شاخه‌ای که وزارت صنعت بررسی کرده، تولیدی به‌مراتب کمتر از ظرفیت‌ها و توان تولیدی خوددارند.

گزارش وزارت صنعت، معدن و تجارت حاکی است که واحدهای فعال تولید تلویزیون رنگی در کشور ظرفیت تولید حدود ۴ میلیون دستگاه رادارند بااین‌حال میزان تولید تلویزیون رنگی در سال گذشته تنها یک‌میلیون و ۱۱۸ هزار دستگاه بوده است. در شاخه تولید کولرآبی نیز ظرفیت تولید فعلی ۵٫۴ میلیون دستگاه است که درخواست تولید ۳٫۳ میلیون دستگاه دیگر نیز تائید شده اما تا آخر بهمن‌ماه گذشته فقط ۷۴۲ هزار دستگاه کولرآبی تولیدشده است.

ظرفیت تولید در واحدهای فعال ساخت ماشین لباس‌شویی ۵٫۵ میلیون دستگاه است بااین‌حال تا بهمن‌ماه، ۴۸۷ هزار ماشین ساخته‌شده است.

بر اساس این گزارش، درحالی‌که بازار ایران را لوازم‌خانگی کره‌ای و چینی پرکرده‌اند، ظرفیت تولید فعلی یخچال و فریزر ۲٫۷ میلیون دستگاه است اما تولید واقعی لوازم‌خانگی کشور در مقایسه با واردات آن بسیار ناچیز است.

باوجودی که ایران دارای سابقه نسبتاً زيادي درزمینهٔ تولید لوازم‌خانگی دارد و درگذشته با همکاری شرکت‌های خارجی تا حدی توانسته بود در بازارهای صادراتی موفقیت‌هایی کسب کند، اما در دهه‌های نه‌تنها بازارهای صادراتی ازدست‌رفته‌اند، بلکه بازار ایران به روی واردات بازشده است. به‌طوری‌که رتبه صادرات ایران در صنعت لوازم‌خانگی به‌جز صادرات کولرهای هوایی چندان امیدوارکننده نیست.

حال‌آنکه ایران دارای رتبه خوب واردات لوازم‌خانگی است، به‌طوری‌که در واردات ماشین لباسشویی در جایگاه ۱۷ و در واردات یخچال و فریزر و تلویزیون نیز جایگاه مطلوبی قرار داریم.

کره جنوبی توانسته بازار بسیار خوبی در ایران برای لوازم‌خانگی خود مهیا کند. صادرکننده مهم دیگر درزمینهٔ لوازم‌خانگی امارات متحده عربی است که خود تولیدکننده لوازم‌خانگی نیست، اما اغلب برندهای غربی از طریق این کشــور وارد ایران می‌شود. چین نیز مثل بســیاری از زمینه‌ای صادراتی دیگر، صادرکننده مهم لوازم‌خانگی به ایران به شمار می‌رود. جالب اینجاســت که در سال گذشته حتی در مواردی، کولرآبی نیز از چین به ایران واردشده است.

امسال را مقام معظم رهبری سال اقتصاد مقاومتی؛ تولید – اشتغال نام‌گذاری کردند. بی‌تردید ایجاد اشتغال درگرو احیای ظرفیت‌های خالی صنایع و تمرکز بر مزیت‌های صادراتی است. صنعت لوازم‌خانگی می‌تواند یکی از این صنایع باشد. کشورهای همسایه مثل عراق، افغانستان، پاکستان و کشورهای آسیای میانه می‌توانند بازارهای خوبی برای لوازم‌خانگی ایران ازجمله بخاری و کولرآبی باشند. به‌جز بازارهای صادراتی، تولید داخل می‌تواند به ایجاد هزاران شغل بیانجامد.